Giả dược có tác dụng ngay cả khi bệnh nhân biết mình không được nhận thuốc thật

Tóm lược: Giả dược( placebo) có tác dụng kể cả khi bệnh nhân đã biết mình đang sử dụng thuốc giả. Khả năng là bênh nhân biết được tác dụng giả dược có thể cải thiện tình trạng của họ, do đó bệnh nhân hy vọng tình trạng của mình sẽ được giảm nhẹ.

Giả dược “open label”
Bác sĩ chuyên khoa dịch tễ học lâm sàng Dr. Jeremy Howick gần đây đã đưa ra bài đánh giá về năm nghiên cứu được thực hiện trên 260 bệnh nhân về sự hiệu quả trong điều trị nhiều căn bệnh của giả dược “open-label”. Giả dược là những viên thuốc không có dược tính (thường thì chúng chỉ là “viên thuốc đường”).  Giả dược “nhãn mở” cũng giống như các thuốc giả dược thông thường, ngoại trừ bệnh nhân biết rằng chúng không có dược tính nào cả. Mặc dù nhiều người cho rằng các sản phẩm giả dược chỉ hoạt động khi bệnh nhân tin rằng chúng là thuốc thực sự, nghiên cứu giả dược nhãn mở này chứng minh rằng nhận định đó không phải lúc nào cũng đúng.

Trên thực tế, đây không phải là một hiện tượng mới: Trong năm 2009, Wired đã báo cáo về một vấn đề đang tồn tại trong ngành dược phẩm, nơi các hiệu ứng của giả dược trong các nghiên cứu về thuốc đã quá mạnh đã “hủy hoại” cơ hội đưa thuốc thực ra thị trường. Về bản chất, bệnh nhân đã giảm nhẹ bệnh tình đi nhiều từ việc sử dụng rất ít thuốc thực. Câu trả lời ban đầu là tìm kiếm các loại thuốc mới, nhưng các nhà nghiên cứu như Howick thấy một câu trả lời khác: học cách sử dụng giả dược theo một hướng mới.

Một trong những nghiên cứu của Howick dưới sự hướng dẫn của giáo sư Ted Kaptchuk thuộc trường Y Harvard. Kaptchuk điều trị các bệnh nhân bị hội chứng ruột kích thích (IBS) theo hai cách là không dùng gì và dùng giả dược nhãn mở. Hầu hết mọi người khi được xem kết quả đều rất ngạc nhiên, nhiều bệnh nhân biết mình đang dùng giả dược đã giảm đáng kể các triệu chứng của họ – kể cả giảm đau. Thực tế, có ít nhất một bệnh nhân sau khi hồi phục gần như hoàn toàn đã mắc bệnh trở lại khi cô ta dừng sử dụng giả dược. Howick cũng xem xét các nghiên cứu về những bệnh nhân được điều trị trầm cảm, ADHD, và đau lưng dưới – tất cả đều dùng giả dược “open-lable”. Trong mỗi trường hợp trên, việc sử dụng giả dược tương đối thành công.


Tại sao giả dược lại có tác dụng như vậy?

Trong các thử nghiệm giả dược “nhãn mở”, những người tham gia hiểu rõ rằng họ đang hoặc không nhận được bất kỳ điều trị nào, và đang tiếp nhận giả dược. Và mặc dù họ biết những gì họ nhận được không phải là thuốc thực sự, nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng giả dược cũng có thể gây ra những thay đổi sinh lý thực sự. Ví dụ, chúng có thể tăng nồng độ dopamine trong não và sự tuần hoàn endorphins trong cơ thể, hai thay đổi trên tạo cảm giác ít đau hơn.
Tuy nhiên, giả dược không phải lúc nào cũng có hiệu quả. Các nghiên cứu chỉ ra rằng chúng có thể có hiệu quả khi bệnh nhân đang có các triệu chứng như mệt mỏi, ngứa và cảm giác đau, những cảm giác mà não có thể nhận thức và điều chỉnh khác nhau tùy thuộc vào tình huống. Di truyền học của một cá nhân cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc sử dụng giả dược. Cụ thể, nghiên cứu cho thấy  các biến dị tổ hợp của gen ảnh hưởng đến mức dopamine có liên quan tới độ nhạy cảm giả dược.

Ngoài các quy trình thử nghiệm vật lý, có một số giả thuyết giải thích tại sao giả dược nhãn mở trong trường hợp cụ thể sẽ có hiệu quả tốt. Một khả năng là bệnh nhân có thể sẽ cảm thấy thoải mái hơn khi họ được bác sĩ điều trị – bất kể việc điều trị đó bao gồm những gì – và sự thúc đẩy đó đi kèm với các chất dẫn truyền thần kinh và endorphin chất tạo ra cảm giác thoải mái liên quan đến giả dược nhãn mở. Thí nghiệm này giống như thí nghiệm mà Pavlov đã có thể đào tạo con chó chảy nước dãi khi nghe tiếng chuông chứ không phải là thức ăn thực tế, được báo cáo trong Guardian.

Một khả năng khác là bệnh nhân biết rằng giả dược đang có tác dụng nào khác với tình trạng của họ, và do đó hy vọng rằng các triệu chứng của họ sẽ được giảm nhẹ. Điều này có thể khiến cho cơ thể và trí óc của họ giải phóng các chất làm cho họ cảm thấy tốt hơn.

Giả dược open label

Cách tiếp cận mới trong điều trị bệnh

Đối với các nhà nghiên cứu như Howick và Kaptchuk, những phát hiện này sẽ cho các bác sĩ thấy một phương pháp mới để đối phó với bệnh tật. Howick nói với Guardian : “Tôi không ủng hộ các bác sĩ phổ biến chúng rộng rãi như Smarties (một loại kẹo phổ biến ở Mỹ) . Tuy nhiên, tôi nghĩ rằng nghiên cứu này cho chúng ta biết chúng ta nên bắt đầu nhận ra những lợi ích của bác sĩ khi họ nói chuyện một cách tích cực với bệnh nhân.

Kaptchuk háo hức khi thấy các sản phẩm giả dược nhãn mở dùng trong chăm sóc bệnh nhân và đã đưa ra bình luận của mình với Guardian : “Nếu có đầy đủ các nghiên cứu cho những kết quả tích cực trong các điều kiện khác nhau, tôi hy vọng chúng ta có thể thuyết phục cộng đồng y khoa rằng có một cái gì đó hữu ích ở đây”.

Hoài Thu
Theo Science | The Guardian, Journal of Evidence Based Medicine, Wired, Harvard Health Blog

Facebook Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *