Vì sao chúng ta lại có nhóm máu khác nhau?

Từ thời xa xưa, việc nhận thức về các nhóm máu là điều xa lạ đối với các bác sỹ và các nhà khoa học lúc bấy giờ. Họ đã thử các phương thức truyền máu để cứu sống bệnh nhân, cho đến phát hiện về nhóm máu của Karl Landsteiner, đã tạo ra một bước đột phá trong nền y học đương đại. Khám phá về nhóm máu đã cứu vô vàng sinh mạng trên thế giới.

Câu chuyện về một khám phá tuyệt vời.

Khi bố mẹ thông báo với tôi nhóm máu của tôi là A+, tôi cảm thấy niềm tự hào kỳ lạ. Nếu A+ là thang điểm tốt nhất ở trường học, chắc chắn A+ cũng là một loại nhóm máu xuất sắc nhất – Một điểm sinh học khác biệt.

Nhưng chẳng mấy chốc tôi nhận ra thật ngu ngốc khi cảm thấy như vậy. Thế nhưng tôi vẫn không biết gì nhiều về nhóm máu A+ thực sự nghĩa là gì. Khi tôi trưởng thành, tất cả những gì tôi biết là nếu tôi phải nằm viện và cần truyền máu, các bác sĩ ở đó sẽ phải biết chắc chắn rằng họ truyền cho tôi nhóm máu phù hợp.

Những thắc mắc dai dẳng vẫn còn đó. Tại sao 40% người da trắng lại có nhóm máu A, trong khi chỉ có 27% người châu Á có nhóm máu này? Các nhóm máu khác nhau xuất phát từ đâu? Và chúng có ý nghĩa gì? Để có câu trả lời, tôi đã gặp các chuyên gia – các bác sĩ, các nhà di truyền học, các nhà sinh học tiến hóa, các nhà virus học và các nhà khoa học dinh dưỡng.

Năm 1900, bác sĩ người Áo Karl Landsteiner là người đầu tiên phát hiện ra các nhóm máu, và đạt giải Nobel Sinh lý học và Y học cho nghiên cứu này vào năm 1930. Kể từ đó các nhà khoa học đã phát triển thêm nhiều công cụ hơn nhằm tìm hiểu về các nhóm máu. Họ đã phát hiện ra một số đầu mối thú vị – như là theo dõi nguồn gốc sâu xa của của các nhóm máu và tìm ra ảnh hưởng của các nhóm máu đối với sức khỏe con người. Và tôi thấy rằng trên nhiều phương diện, các nhóm máu vẫn là điều bí ẩn. Các nhà khoa học vẫn chưa đưa ra một lời giải thích thỏa đáng về sự tồn tại của các nhóm máu.

“Đó có phải là điều tuyệt vời không?”, Ajit Varki, nhà sinh vật học thuộc Đại học California, San Diego nói. “Gần một trăm năm sau khi giải thưởng Nobel được trao cho khám phá này, chúng tôi vẫn không biết chính xác chúng để làm gì.”

Nhờ những khám phá vĩ đại nhất trong lịch sử y học mà tôi biết được rằng nhóm máu của tôi thuộc nhóm A. Vì các bác sĩ nhận biết được các nhóm máu, họ có thể cứu sống nhiều người bằng cách truyền máu. Nhưng trong lịch sử, ý tưởng đưa máu của một người này sang người khác dường như là một giấc mơ.

Các bác sĩ thời Phục Hưng từng suy nghĩ xem điều gì xảy ra nếu họ đưa máu vào tĩnh mạch của bệnh nhân. Một số người cho rằng đó có thể là phương pháp điều trị cho tất cả các loại bệnh, ngay cả bệnh điên. Cuối cùng, vào những năm 1600, một vài bác sĩ đã thử nghiệm ý tưởng trên, cho ra kết quả thảm khốc.

Một bác sỹ người Pháp đã tiêm máu của một con bê vào người một người đàn ông bị tâm thần. Người này ngay lập tức đổ mồ hôi, nôn mửa, nước tiểu chuyển màu xám. Sau khi truyền máu, ông ta đã tử vong.

Những tai nạn như thế khiến việc truyền máu mang tai tiếng tệ hại trong 150 năm. Thậm chí trong thế kỷ 19, chỉ một vài bác sĩ dám tiến hành truyền máu. Một trong số đó là bác sĩ người Anh tên James Blundell. Giống như các bác sĩ khác thời bấy giờ, ông đã chứng kiến nhiều bệnh nhân nữ chết vì bị chảy máu nhiều trong khi sinh con. Sau cái chết của một bệnh nhân vào năm 1817, ông thấy ông không thể từ bỏ thử nghiệm phương pháp truyền máu.

Sau đó ông đã viết: “Tôi không thể chịu đựng hơn nữa, bệnh nhân rất có thể được cứu sống nếu được truyền máu.”

Blundell đã kiên quyết rằng những bệnh nhân ở người chỉ nên lấy máu người. Nhưng vẫn không ai thử tiến hành truyền máu như vậy. Blundell đã thử nghiệm bằng cách thiết kế một hệ thống các ống phễu, ống tròn và ống tiêm để có thể truyền máu từ một người hiến máu sang một bệnh nhân.

Sau khi thử nghiệm bằng hệ thống này trên loài chó, Blundell bị đặt vào tình huống phải cứu một bệnh nhân đang chảy máu đến chết. “Chỉ riêng truyền máu cũng có thể mang lại cho anh ta một cơ hội sống”, ông viết.
Một số người hiến máu đã cung cấp cho Blundell 14 ounce (khoảng 0,4 lít) máu, để ông tiêm vào cánh tay bệnh nhân. Sau quá trình đó, bệnh nhân nói anh ta cảm thấy tốt hơn – nhưng 2 ngày sau anh ta đã chết.
Dù vậy, cuộc trải nghiệm đã cho Blundell tin rằng truyền máu sẽ mang đến lợi ích to lớn cho loài người, và ông tiếp tục truyền máu cho nhiều bệnh nhân tuyệt vọng trong nhiều năm sau. Được biết, ông đã thực hiện 10 ca truyền máu. Chỉ có 4 bệnh nhân được cứu sống.

Trong khi đó một số bác sỹ khác cũng thử nghiệm truyền máu và tỷ lệ thành công của họ cũng thấp. Các phương pháp tiếp cận khác nhau đã được thực hiện, bao gồm cả những nỗ lực trong những năm 1870 sử dụng sữa trong việc truyền máu (cũng không có gì ngạc nhiên khi điều đó vô ích và nguy hiểm).

Blundell đã đúng khi tin rằng con người chỉ nên nhận máu của con người. Nhưng ông không biết một thực tế quan trọng khác về máu: đó là con người chỉ nên nhận máu từ một số con người nhất định. Đó có thể là thiếu sót khiến một số bệnh nhân của ông tử vong.

Điều khiến tất cả những cái chết đó càng trở nên bi thảm hơn là việc phát hiện ra các nhóm máu, sau đó vài thập kỷ, là kết quả của một quy trình khá đơn giản.

Vào cuối những năm 1800, khi các nhà khoa học trộn lẫn máu của nhiều người trong ống nghiệm, họ nhận thấy thỉnh thoảng các tế bào máu đỏ dính chặt vào nhau. Nhưng vì đây thường là máu của các bệnh nhân, nên họ cho rằng sự vón cục máu như thế cũng như một số loại bệnh lý không đáng điều tra.

Không ai để tâm xem xét máu của những người khỏe mạnh, cho đến khi Karl Landsteiner tự hỏi điều gì sẽ xảy ra. Ngay lập tức, ông thấy rằng hỗn hợp máu của những người khỏe mạnh đôi khi cũng vón cục.
Landsteiner lập biểu đồ theo dõi tình trạng vón cục của máu. Ông lấy mẫu máu của tất cả mọi người trong phòng thí nghiệm, bao gồm cả máu của ông. Mỗi mẫu máu đều được tách ra thành hai phần gồm các tế bào máu đỏ và huyết tương (plasma), sau đó ông tiến hành trộn huyết tương của người này với phần tế bào máu đỏ của người khác.

Landsteiner phát hiện ra rằng máu chỉ vón cục nếu ông pha trộn máu của một số người nhất định với nhau. Bằng cách lần lượt thử nghiệm tất cả các kết hợp, cuối cùng ông sắp xếp các loại máu của mình thành ba nhóm, theo tên gọi bảng chữ cái là A, B và C. (Sau đó nhóm máu C được đổi tên thành O, và một vài năm sau đó các nhà nghiên cứu khác đã phát hiện ra nhóm AB. Vào giữa thế kỷ 20, nhà nghiên cứu người Mỹ Philip Levine đã tìm ra cách khác để phân loại máu, dựa trên việc loại máu đó có yếu tố Rh hay không, nếu có sẽ ký hiệu là Rh+, không có thì ghi là Rh-, ghi bên cạnh tên các nhóm máu).

Khi Landsteiner trộn máu của những người khác nhau, ông phát hiện ra một số quy luật. Nếu trộn huyết tương của người có nhóm máu A với tế bào máu đỏ của một người khác cũng thuộc nhóm A thì máu vẫn ở dạng lỏng, không bị vón cục. Điều này cũng xảy ra tương tự với máu của những người thuộc nhóm B. Nhưng nếu trộn huyết tương của người có nhóm máu A với người có nhóm máu B, và ngược lại, thì máu sẽ bị vón cục.
Những người trong nhóm máu O thì khác. Nếu Landsteiner trộn tế bào máu nhóm A và B với huyết tương nhóm O thì máu vón cục, nhưng nếu trộn huyết tương nhóm A và B với tế bào máu nhóm O thì máu vẫn bình thường.
Chính sự vón cục khiến việc truyền máu tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Sự vón cục cản trở quá trình lưu thông máu và khiến bệnh nhân bị chảy máu ồ ạt, khó thở và có thể tử vong. Landsteiner không biết chính xác cách phân biệt các nhóm máu. Những thế hệ các bác sĩ đời sau phát hiện ra rằng các tế bào máu đỏ trong mỗi loại máu có các phân tử khác nhau trên bề mặt của chúng.

Chẳng hạn trong nhóm máu A, các tế bào xây dựng các phân tử trong hai giai đoạn, giống như hai tầng của một ngôi nhà vậy. Tầng đầu tiên được gọi là kháng nguyên H. Trên bề mặt của tầng đầu tiên này, các tế bào lại xây dựng nên một tầng thứ hai, gọi là kháng nguyên A.

Trong khi đó, máu của những người nhóm B lại xây dựng tầng 2 của ngôi nhà bằng hình dạng khác. Và những người nhóm máu O lại chỉ có ngôi nhà 1 tầng: nghĩa là các tế bào chỉ xây tầng kháng nguyên H và không xây thêm nữa.

Hệ miễn dịch của những người cùng nhóm nháu sẽ có nhiều điểm tương tự nhau. Nếu mọi người bị truyền sai nhóm máu, hệ miễn dịch sẽ phản ứng, như thể máu lạ đó là một kẻ xâm lược.

Điều này ngoại lệ với những người nhóm máu O. Nhóm máu O chỉ có kháng nguyên H, và kháng nguyên này có cả trong các nhóm máu kia. Vì thế, người có nhóm máu O có thể truyền máu cho người nhóm máu A hoặc B. Sự tương đồng này làm cho những người có nhóm máu O trở thành những người hiến tặng phổ biến, và máu của họ đặc biệt có giá trị đối với các trung tâm máu.

Landsteiner đã báo cáo thí nghiệm của mình trong một bài báo ngắn, vào năm 1900. Ông kết luận với một cách nói nhẹ nhàng tinh tế: “Có thể nói rằng các quan sát được báo cáo có thể giúp giải thích các hậu quả khác nhau của việc truyền máu trong điều trị”.

Những phát hiện này của bác sỹ Landsteiner đã mở ra một cánh cửa an toàn cho việc truyền máu, thậm chí ngày nay các ngân hàng máu vẫn dùng phương pháp xét nghiệm tế bào máu vón cục của ông để xét nghiệm các nhóm máu một cách nhanh chóng, tin cậy.

Nhưng trong khi Landsteiner trả lời được câu hỏi cũ, ông lại đặt ra những câu hỏi mới. Đó là, các nhóm máu để làm gì? Tại sao mọi người lại có những nhóm máu khác nhau?

Câu trả lời khoa học chắc chắn đối với những câu hỏi này rất khó khăn. Và trong thời gian chờ đợi, một số giải thích không khoa học đã trở nên rất phổ biến. “Thật là vô lý”, Connie Westhoff, Giám đốc về Hệ miễn dịch học, Hệ Gene, và Máu hiếm tại Trung tâm máu New York thở dài.

Năm 1996, một bác sỹ liệu pháp thiên nhiên tên là Peter D’Adamo đã xuất bản cuốn sách “Eat Right 4 Your Type”. D’Adamo cho rằng chúng ta phải ăn theo nhóm máuu của mình, để hài hòa với sự tiến hóa của mình.
D’Adamo tuyên bố rằng các nhóm máu “dường như đã đạt đến mấu chốt quan trọng của sự tiến hóa con người”. Theo D’Adamo, nhóm máu O xuất phát từ các tổ tiên săn bắn hái lượm ở châu Phi, nhóm máu A là vào buổi bình minh của ngành nông nghiệp và nhóm máu B từ cách đây 10.000 đến 15.000 năm ở vùng cao nguyên Himalaya. Còn nhóm máu AB là sự pha trộn hiện đại của nhóm máu A và B.

Từ những giả định này, D’Adamo tuyên bố rằng nhóm máu sẽ xác định ra những thực phẩm chúng ta nên ăn. Chẳng hạn, người có nhóm máu A nên ăn chay. Còn những người thợ săn cổ đại nhóm máu O nên có chế độ ăn nhiều thịt và tránh ngũ cốc, sữa. Theo cuốn sách, các thực phẩm không phù hợp với nhóm máu chứa các kháng nguyên có thể gây ra tất cả các loại bệnh tật. D’Adamo khuyến cáo chế độ ăn uống là một cách để giảm nhiễm trùng, giảm cân, chống ung thư và tiểu đường, và làm chậm quá trình lão hóa.
Cuốn sách D’Adamo đã bán được 7 triệu bản và được dịch sang 60 ngôn ngữ. Sau cuốn sách của D’Adamo, một loạt các cuốn sách về chế độ ăn uống phù hợp các nhóm máu cũng xuất hiện. D’Adamo cũng bán những chế độ ăn được thiết kế theo nhóm máu trên website của ông. Kết quả là, các bệnh nhân thường hỏi bác sĩ liệu chế độ ăn theo nhóm máu có thực sự tác dụng.

Cách tốt nhất để trả lời câu hỏi đó là tiến hành thử nghiệm. Trong cuốn sách Eat Right 4 Your Type, D’Adamo viết rằng ông đã tiến hành cuộc thử nghiệm kéo dài cả thập kỷ về chế độ ăn theo nhóm máu dành cho phụ nữ bị ung thư.

Tuy nhiên, 18 năm sau, dữ liệu từ cuộc thử nghiệm này vẫn chưa được công bố.

Gần đây, các nhà nghiên cứu tại Hội Chữ thập đỏ ở Bỉ đã quyết định xem xét liệu có bất kỳ bằng chứng có lợi nào trong chế độ ăn uống theo nhóm máu.

Mặc dù kiểm tra hơn 1.000 nghiên cứu, song đều vô ích. “Không có bằng chứng trực tiếp nào cho thấy những tác dụng sức khỏe của chế độ ăn kiêng theo nhóm máu”, Emmy De Buck thuộc Hội chữ thập đỏ nói.

Sau khi De Buck và các cộng sự công bố bài báo của họ trên Tạp chí Dinh dưỡng Lâm sàng Hoa Kỳ, D’Adamo đáp lại trên blog của mình. Mặc dù thiếu các bằng chứng công bố về chế độ ăn kiêng của ông, ông cho rằng nó là đúng về khoa học.

“Lợi ích khoa học từ các chế độ ăn kiêng theo nhóm máu, giống như lợi ích khoa học từ những phép tính toán học của Einstein dẫn đến Lý thuyết tương đối”, ông viết.

Tuy so sánh với Einstein, ngay cả các nhà khoa học thực hiện nghiên cứu về các nhóm máu dứt khoát bác bỏ nhận định như vậy. “Sự đề xướng chế độ ăn này là sai”, một nhóm các nhà nghiên cứu đã thẳng thừng tuyên bố trong Transfusion Medicine Reviews – Những đánh giá về Y học Truyền máu.

Tuy nhiên, một số người thực hiện theo chế độ ăn kiêng đã có kết quả tích cực. Theo Ahmed El-Sohemy, một nhà khoa học dinh dưỡng tại Đại học Toronto, không có lý do gì để nghĩ rằng các nhóm máu có liên quan đến sự thành công của chế độ ăn.

El-Sohemy là một chuyên gia mới nổi trong lĩnh vực nutrigenomics – kết hợp giữa dinh dưỡng và gen. Ông và các cộng sự đã tập hợp 1.500 tình nguyện viên để nghiên cứu, theo dõi thực phẩm họ ăn và sức khoẻ của họ. Các chuyên gia phân tích ADN của các đối tượng để xem gen của họ có ảnh hưởng như thế nào bởi tác động của thức ăn. Hai người có thể có phản ứng rất khác nhau với chế độ ăn uống tương tự dựa trên gen của họ.
“Hầu như mỗi khi tôi nói chuyện về điều này, ai đó cuối cùng sẽ hỏi tôi, ‘Ồ, có giống như Chế độ ăn theo nhóm máu không?'” El-Sohemy nói. Là một nhà khoa học, ông nhận thấy Eat Right 4 Your Type không hề có tính khoa học.

“Không có thứ gì trong cuốn sách này được khoa học ủng hộ”, ông nói. Nhưng El-Sohemy nhận ra rằng vì anh ta biết các loại máu của 1.500 tình nguyện viên của anh ta, anh ta có thể thấy liệu Chế độ ăn theo nhóm máu có thực sự tốt hay không.

El-Sohemy và các cộng sự đã phân chia các đối tượng của họ theo chế độ ăn uống theo nhóm máu. Một số người ăn thịt dựa vào chế độ ăn D’Adamo khuyên dùng cho nhóm máu O, một số ăn chay theo khuyến cáo đối với nhóm máu A, v.v… Các nhà khoa học đã cho mỗi người trong nghiên cứu một điểm số về mức độ tuân thủ của họ đối với mỗi loại thức ăn theo nhóm máu.

Các nhà nghiên cứu đã tìm ra, trên thực tế, một số chế độ ăn uống có thể tốt cho một số người. Những người tuân thủ chế độ ăn kiêng loại A, tương đương có chỉ số cơ thể thấp hơn, eo nhỏ hơn và huyết áp thấp hơn. Những người có chế độ ăn uống loại O có lượng triglyceride thấp hơn. Chế độ ăn kiêng kiểu B – giàu các sản phẩm từ sữa – không mang lại lợi ích.

Hiểu được ý nghĩa đó, El-Sohemy nói: “Nó không liên quan gì đến nhóm máu của mọi người. Nói cách khác, nếu bạn có nhóm máu O, bạn vẫn có thể hưởng lợi từ chế độ ăn kiêng loại A được gọi là giống như người có máu nhóm A – bởi vì hầu như bất cứ ai cũng có thể có được những lợi ích từ chế độ ăn chay.
Bất cứ ai thực hiện chế độ ăn kiêng loại O giảm được rất nhiều carbohydrate, với những lợi ích kèm theo của nó có tác dụng cho hầu như tất cả mọi người. Tương tự, một chế độ ăn uống giàu các sản phẩm từ sữa không tốt cho sức khỏe bất cứ ai – bất kể nhóm máu của họ.

Một trong những yêu cầu của chế độ ăn theo nhóm máu là câu chuyện về nguồn gốc của các nhóm máu khác nhau mà chúng ta có được là như thế nào. Nhưng câu chuyện đó ít có điểm tương đồng với những bằng chứng mà các nhà khoa học đã thu thập được về sự tiến hóa của chúng.

Sau khi Landsteiner phát hiện ra các nhóm máu của con người vào năm 1900, các nhà khoa học đã tự hỏi liệu động vật khác có các nhóm máu như thế không. Hóa ra một số loài linh trưởng có máu pha trộn được với các loại máu của con người.

Nhưng trong một thời gian dài thật khó để biết phải làm gì với những phát hiện này. Thực tế, máu của một con khỉ không vón cục với máu nhóm A của tôi, không có nghĩa là con khỉ thừa kế cùng loại gen của nhóm máu A của tôi từ một tổ tiên chung. Loại máu A có thể đã tiến triển hơn một lần.

Những hoài nghi cũng dần tan biến, bắt đầu vào những năm 1990, các nhà khoa học đã giải mã tính sinh học phân tử của các nhóm máu. Họ phát hiện thấy một gen duy nhất, gọi là ABO, chịu trách nhiệm xây dựng tầng hai của ngôi nhà nhóm máu.

Phiên bản gen A có một số đột biến quan trọng khác với gen B. Những người có nhóm máu O lại có những đột biến trong gen ABO, khiến chúng không thể tạo thành enzyme xây dựng kháng nguyên A hoặc B.
Sau đó, các nhà khoa học đã có thể bắt đầu so sánh các gen ABO của con người với các loài vật khác. Laure Ségurel và các đồng nghiệp ở Trung tâm Nghiên cứu khoa học Quốc gia tại Paris đã dẫn đầu cuộc nghiên cứu đầy tham vọng về gen ABO ở loài linh trưởng.

Và họ nhận thấy rằng các nhóm máu của con người thực ra có nguồn gốc rất xa xưa. Loài vượn và con người đều có các biến thể của cả hai nhóm máu A và B, và những biến thể đó đến từ một tổ tiên chung, sống từ cách đấy 20 triệu năm trước.

Các nhóm máu của chúng ta có thể nguồn gốc xưa hơn nữa, nhưng rất khó để biết lâu đến thế nào. Các nhà khoa học vẫn chưa phân tích được gen của tất cả các loài linh trưởng, do đó họ không thể nhìn thấy các biến thể của chúng ta lan rộng như thế nào trong số các loài khác. Nhưng bằng chứng mà các nhà khoa học đã thu thập cho đến nay đã cho thấy một lịch sử hỗn độn với các loại máu. Ở một số dòng giống đột biến đã làm giảm một hoặc thêm loại máu khác.

Chimpanzees, họ hàng thân thiết gần nhất của chúng ta, chỉ có máu A và nhóm máu O. Mặt khác, Gorillas, chỉ có B. Trong một số trường hợp, các đột biến đã làm thay đổi gen ABO, chuyển máu nhóm A sang dạng B. Ngay cả ở người, các nhà khoa học đang tìm kiếm, các đột biến đã liên tục nảy sinh ngăn chặn protein ABO xây dựng tầng thứ hai trên ngôi nhà nhóm máu.

Các đột biến này đã biến các loại máu từ A hoặc B sang O. “Có hàng trăm cách để trở thành loại O”, Westhoff nói. Nói cách khác, nhóm máu A không phải là di sản kế thừa từ tổ tiên người nông dân của tôi. Đó là một di sản của những con khỉ giống như tổ tiên của tôi.

Chắc chắn, nếu nhóm máu của tôi đã tồn tại hàng triệu năm, nó phải mang lại cho tôi một vài lợi ích sinh học rõ ràng. Nếu không, tại sao các tế bào máu của tôi lại tạo ra các cấu trúc phân tử phức tạp như vậy?
Các nhà khoa học đã phải cố gắng để xác định lợi ích mà gen ABO mang lại. Antoine Blancher thuộc Đại học Toulouse nói: “Không có lời giải thích nào rõ ràng và rõ ràng cho ABO”, mặc dù đã có nhiều câu trả lời.
Minh chứng hùng hồn nhất cho thấy sự thiếu hiểu biết của loài người về lợi ích của các nhóm máu được đưa ra ánh sáng vào năm 1952 ở Bombay. Các bác sĩ phát hiện ra có một số ít bệnh nhân không có nhóm máu ABO – nghĩa là không A, không B, không AB, không O.

Nếu nhóm máu A và B là ngôi nhà hai tầng, và nhóm máu O là ngôi nhà một tầng, thì máu của những bệnh nhân Bombay lại chỉ có “một bãi đất trống”.

Kể từ khi phát hiện ra nó, điều kiện này – được gọi là kiểu hình Bombay – đã xuất hiện ở một số người khác, mặc dù rất hiếm. Và theo như các nhà khoa học nói, không có hại gì phát sinh từ nó. Rủi ro về y tế chỉ được biết đến khi phải truyền máu.

Những người có kiểu hình Bombay chỉ có thể chấp nhận máu từ những người khác có cùng điều kiện. Ngay cả nhóm máu O, được cho là loại máu phổ quát nhất, vẫn có thể giết chết họ.

Các kiểu hình Bombay chứng tỏ rằng các nhóm máu ABO không có lợi ích cho sự sống hay cái chết. Một số nhà khoa học cho rằng lời giải thích về các nhóm máu có thể nằm trong sự biến thiên của chúng. Đó là vì các nhóm máu khác nhau có thể bảo vệ chúng ta khỏi những căn bệnh khác nhau.

Các bác sĩ đầu tiên đã nhận ra mối liên hệ giữa các loại máu và các bệnh khác nhau vào giữa thế kỷ 20 và danh sách này tiếp tục phát triển.

Pamela Greenwell thuộc trường Đại học Westminster nói với tôi: “Có rất nhiều mối liên hệ được tìm thấy giữa các nhóm máu và các bệnh nhiễm trùng, ung thư và một số bệnh”.

Thông tin từ Greenwell làm tôi cảm thấy không hài lòng, nhóm máu A khiến tôi có nguy cơ mắc một số loại ung thư, như một số dạng ung thư tuyến tụy và bệnh bạch cầu cao hơn. Tôi cũng dễ bị mắc bệnh đậu mùa, bệnh tim và sốt rét. Mặt khác, những người có các nhóm máu khác phải đối mặt với nguy cơ gia tăng các rối loạn khác. Ví dụ những người có loại O thường dễ bị viêm loét và nứt gân Achilles.

Những mối liên hệ giữa các nhóm máu và các bệnh thật bí ẩn, và các nhà khoa học chỉ bắt đầu tìm ra lý do đằng sau một vài loại trong số đó.
Chẳng hạn, Kevin Kain của Đại học Toronto và các đồng nghiệp đang điều tra lý do tại sao những người thuộc nhóm O được bảo vệ tốt, có khả năng chống lại bệnh sốt rét tốt hơn những người có nhóm máu khác. Các nghiên cứu của ông chỉ ra rằng các tế bào miễn dịch có một khả năng dễ dàng hơn trong việc nhận ra các tế bào máu bị lây nhiễm nếu chúng là loại O chứ không phải là các nhóm máu khác.

Điều khó hiểu hơn nằm ở mối liên hệ giữa các nhóm máu và các căn bệnh không có gì liên quan đến máu. Chẳng hạn Norovirus – Nhóm virus gây ra bệnh tiêu chảy, nôn mửa và đau bụng, thường được gọi bằng những tên khác như virus viêm dạ dày-ruột, viêm dạ dày và ngộ độc thực phẩm. Loại mầm bệnh khó chịu này là một điều tai hại của các tàu du lịch, vì nó có thể tấn công hàng trăm hành khách, gây ra nôn mửa và tiêu chảy. Nó tấn công bằng cách xâm nhập bề mặt các tế bào ruột, để lại các tế bào máu không bị ảnh hưởng.
Tuy nhiên, nhóm máu lại có ảnh hưởng đến nguy cơ họ sẽ bị lây nhiễm bởi một chủng đặc biệt của Norovirus.
Câu trả lời chi tiết cho bí ẩn này có thể được tìm thấy trong thực tế các tế bào máu không phải là những tế bào duy nhất sản xuất ra các kháng nguyên nhóm máu. Chúng cũng được sản xuất bởi các tế bào trong thành mạch máu, đường hô hấp, da và tóc.

Nhiều người thậm chí trong nước bọt của họ còn tiết ra các kháng nguyên nhóm máu. Norovirus khiến chúng ta bị bệnh bằng cách lấy các kháng nguyên nhóm máu do các tế bào trong ruột sản xuất.

Tuy nhiên, Norovirus chỉ có thể thâm nhập vào một tế bào nếu các protein của nó vừa khít với kháng nguyên của nhóm máu. Vì vậy, có thể mỗi chủng Norovirus đều có các protein thích nghi gắn chặt với các kháng nguyên nhóm máu nhất định. Điều đó có thể giải thích tại sao nhóm máu của chúng ta có thể ảnh hưởng đến những chủng Norovirus nào khiến chúng ta bị bệnh.

Đây có thể là một đầu mối giải thích tại sao một loại nhóm máu đã có nguồn gốc từ hàng triệu năm. Tổ tiên loài linh trưởng của chúng ta phải chiến đấu triền miên với vô số mầm bệnh, bao gồm virus, vi khuẩn và những kẻ thù khác.

Một số tác nhân gây bệnh có thể đã thích ứng để khai thác các loại kháng nguyên nhóm máu khác nhau.
Các tác nhân gây bệnh phù hợp nhất với nhóm máu phổ biến nhất có thể có hiệu quả nhất, bởi vì chúng có nhiều vật chủ gây nhiễm. Nhưng, dần dần, chúng có thể đã phá hủy lợi thế đó bằng cách giết chết vật chủ của chúng. Trong khi đó, các động vật linh trưởng có các nhóm máu hiếm hơn sẽ phát triển mạnh nhờ sự bảo vệ chống lại một số kẻ thù của chúng.

Khi tôi suy ngẫm về khả năng này, nhóm máu A của tôi vẫn gây bối rối cho tôi khi tôi còn là một cậu bé. Nhưng đó là một trạng thái khiến tôi hài lòng. Tôi đã hiểu ra được lý do nhóm máu của tôi có thể có được, cuối cùng thì, lý do tôi có nhóm máu A cũng chẳng có gì cả.

Bài viết này lần đầu tiên xuất hiện trên Mosaic và được tái xuất bản dưới đây dưới giấy phép Creative Commons.

Thoa Vũ
Bài báo được đăng trên tạp chí Sciencealert

Facebook Comments

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *